İşlənmiş Avtomobil Alarkən Nələrə Diqqət Etməli?

Giriş

İşlənmiş avtomobil almaq Azərbaycanda geniş yayılmış təcrübədir. Düzgün seçim edildikdə yaxşı qiymətə keyfiyyətli avtomobil almaq mümkündür. Lakin səhv qərar böyük maddi itki və daimi texniki problemlərə səbəb ola bilər. Bu ətraflı bələdçidə işlənmiş avtomobil seçimi, yoxlanması və alqı-satqı prosesinin bütün mərhələlərini əhatə edəcəyik.

Büdcə və İlkin Planlaşdırma

1. Realistik Büdcə Təyin Edin

Unutmayın:

- Avtomobilqiymətisadəcəalışqiymətideyil

Əlavə xərclər:

- Qeydiyyat: 200-300 AZN

- Sığorta: 150-500 AZN/il

- Texniki baxış: 50-100 AZN

- İlkin təmir: 500-2,000 AZN (ehtimal)

Qızıl qayda: Alış qiymətinin 10-15%-ni əlavə xərclərə hesablayın.

Nümunə:

Avtomobil: 15,000 AZN

Əlavə xərclər: 2,000 AZN

- Ümumi: 17,000 AZN

2. Hansı Avtomobil Lazımdır?

Özünüzə suallar verin:

1. İstifadə məqsədi: Şəhər/uzun yol/ailə?

2. İllik kilometraj: 10,000 / 20,000 / 30,000+ km?

3. Yanacaq növü: Benzin/dizel/hibrid?

4. Ölçü: Kiçik/orta/böyük/SUV?

5. Prioritet: Etibarlılıq/rahatlıq/dynamizm/qənaət?

3. Etibarlı Brendlər (Azərbaycan Bazarı)

⭐⭐⭐⭐⭐ Ən Etibarlı:

- Toyota: Corolla, Camry, RAV4

- Honda: Civic, Accord, CR-V

- Mazda: 3, 6, CX-5

- Lexus: Bütün modellər

⭐⭐⭐⭐ Yaxşı:

- Hyundai/Kia: Elantra, Sonata, Tucson, Sportage

- Nissan: Altima, X-Trail (CVT xaric)

- Subaru: Legacy, Outback, Forester

- Mercedes-Benz (yeni modellər): C, E Class

⭐⭐⭐ Orta:

- Volkswagen: Golf, Jetta, Passat (DSG problemi)

- Ford: Focus, Mondeo

- BMW (3,5 Series): Etibarlı, lakin baha təmir

⭐⭐ Problemli (Təmir Bahadır):

- Land Rover, Jaguar

- Alfa Romeo, Fiat

- Köhnə Renault (pre-2015)

İlkin Axtarış: Elanlar və Bazarlar

Online Platformalar

Azərbaycan:

1. Turbo.az - ən böyük

2. Tap.az - alternativ

3. Facebook Marketplace

4. Diler saytları

Elan Oxuma Tövsiyələri

🚩 Qırmızı Bayraqlar (Red Flags):

1. ❌ Qiymət bazardan 20%+ aşağı - çox şübhəli

2. ❌ Foto yoxdur / az foto

3. ❌ Təfərrüat yoxdur

4. ❌ "Təcili satılır"

5. ❌ Qəza haqqında məlumat yoxdur

6. ❌ Kilometraj qeyri-real (çox az)

7. ❌ Çoxlu sayda mühərrik dəyişikliyi

✅ Yaxşı Əlamətlər:

1. ✅ Çoxlu keyfiyyətli foto (30+)

2. ✅ Təfərrüatlı təsvir

3. ✅ Servis tarixçəsi qeyd olunub

4. ✅ VIN kod göstərilib

5. ✅ Real qiymət (bazar qiyməti)

6. ✅ Sahibinin əlaqə məlumatı

Orta Bazar Qiymətləri (2024, Azərbaycan)

ModelİlKilometrajQiymətToyota Camry 2.52015150,000 km22,000-25,000 AZNHonda Civic 1.82014120,000 km15,000-18,000 AZNHyundai Elantra 1.62016100,000 km16,000-19,000 AZNMazda 6 2.52015130,000 km18,000-21,000 AZNVW Golf 1.62013140,000 km12,000-15,000 AZN

Vizual Yoxlama: İlk Baxış

Kənardan Baxış

1. Boya və Kuzov:

- Paint Meter istifadə edin (10-20 AZN)

- Orijinal boya: 100-150 mikron

- Boya olunub: 200+ mikron

- Şpaklyovka: 400+ mikron

2. Rəng Fərqi:

Gün işığında baxın

Panellər arasında rəng fərqi = boya olunub

3. Boşluqlar (Gaps):

Qapı, kaput, baqaj: bərabər boşluqlar

Qeyri-bərabər boşluq = qəza olunub

4. Paslı/Korroziya:

- Kritik nöqtələr: Qapı altları, baqaj, kaput kənarları

Şəkil: Pası rəngləyib gizlətməyə çalışırlar

- Su testi: Boya altı pas su ilə yuyulduqda bəlli olur

Şüşələr

- VIN kod uyğunluğu: Şüşələrdə istehsal ili

Bütün şüşələr eyni ildədirsə = orijinal

1-2 şüşə fərqli = dəyişdirilib (qəza?)

Farlardə Dumanlıq

Sarı, bulanıq farlar: köhnəlmə və ya qəza

Farlar parlaq və aydındırsa: yaxşı

Təkərlər və Disklər

- Eyni brend və model: Yaxşı qulluq göstəricisi

- Fərqli təkərlər: Maliyyə problemi və ya laqeydlik

- Disklər: Bordura dəymiş, əyri, cızılmış disklərdən qaçın

Bagaj və Ehtiyat Təkər

Təmiz və quru olmalı

Ehtiyat təkər və alətlər tam olmalı

Texniki Yoxlama: Mühərrik və Ağregar

Mühərrik Bölməsi

1. Təmizlik:

- Çox təmiz: Yağ sızması gizlətmək üçün yuyulub? Şübhəli!

- Təbii kirli: Normal

- Çox kirli və yağlı: Qulluq olunmayıb

2. Yağ Səviyyəsi və Keyfiyyəti:

Çubuqda yağ səviyyəsi: MIN və MAX arasında

Yağ rəngi: Tünd qonur/qara (normal), ağ köpük (head gasket problemi!)

Yağ qoxusu: Yanmış qoxu (problem!)

3. Soyuducu Maye:

Səviyyə normal

Rəng: Yaşıl/qırmızı/narıncı (tip asılı)

- Yağ izləri: Head gasket zədəsi! QAÇIN!

4. Kəmərlər:

Çatlamış, çürümüş kəmərlər: dəyişdirmə lazımdır

5. Batareya:

Kənarlar: Korroziya və oksidləşmə minimal olmalı

Yaşı: 3-4 ildən köhnə batareya tezliklə dəyişməli

Sınaq Sürüşü (Test Drive)

MƏCBURİDİR! Sınaq olmadan avtomobil ALMAYIN!

Marşrut:

1. Soyuq start (mümkünsə)

2. Şəhərdaxili yol (çuxurlar, tıxac)

3. Sürətli yol (akselerasiya)

4. Yamac (turbo, ötürücü yoxlaması)

Yoxlanmalılar:

Mühərrik:

✅ Həmuzun işləyir, titrəmə yoxdur

✅ Akselerasiya hamar

✅ Qeyri-adi səs yoxdur

❌ Vibrası ya, səs-küy

❌ Gücsüz akselerasiya

❌ Tüstü (ağ/mavi/qara)

Ötürücü (Manuel):

✅ Sürətlər asanca dəyişir

❌ Çətin dəyişir, səs çıxarır

Ötürücü (Avtomat/DSG):

✅ Hamar dəyişmə

❌ Səkmə, gecikmə, səs

Sükan:

✅ Düz yolda düz gedir

✅ Döngələrdə səs yoxdur

❌ Bir tərəfə çəkir (alignment)

❌ Döngədə səs (CV joint)

Əyləc:

✅ Düz və güclü əyləc

❌ Bir tərəfə çəkir

❌ Vibrasiya (disk deformməsi)

❌ Səs (pad köhnə)

Asma:

✅ Çuxurda səs-küy minimal

❌ Çox səs: asma köhnə

Professional Diaqnostika

OBD Skan (MƏCBURİ!)

Nə Yoxlanır:

Xəta kodları (DTC)

Sensorlar (O2, MAF, vb.)

Freeze frame data

Readiness monitors

Qiymət: 20-50 AZN

Nəticə:

✅ Xəta yoxdur / Kiçik xəta

❌ Ciddi xətalar (misfire, catalyst, vb.)

Lift üzərində Yoxlama

Yoxlanmalılar:

1. Asma: Ball joint, control arm, stabilizer

2. Egzoz: Paslı, dəlikli?

3. Karter: Yağ sızması?

4. Köprü: Yağ sızması, səslər

5. Təkər rulmanları: Ləng dönmə, səs

Qiymət: 30-50 AZN

Kompreysiya Testi

Nədir:Silindrlərdəki təzyiq ölçülür.

Normal Dəyərlər: 12-14 bar (benzin)

Problem:

Aşağı kompreysiya (<10 bar): Piston, klapan problemi

Fərq (15%+): Qeyri-bərabər aşınma

Qiymət: 50-100 AZN

Sənəd Yoxlaması

Texniki Pasport

Yoxlayın:

1. VIN kod: Avtomobilda və sənəddə eyni

2. İstehsal ili

3. Mühərrik nömrəsi, kuzov nömrəsi

4. Rəng: Uyğundur?

Qeydiyyat Şəhadətnaməsi

Sahibin adı

Qeydiyyat tarixi

Qəza Tarixçəsi

CarFax / AutoCheck analoquu (beynəlxalq):

Azərbaycanda rəsmi sistem yoxdur

DIlerdən və servislərindən soruşun

HƏMCRO (Hüquqi Yoxlama)

e-gov.az üzərindən:

Girov yoxla

Ödənilməmiş cərimələr

Məhkəmə qərarları

Qiymət Danışığı

Bazar Qiymətini Öyrənin

Turbo.az-da oxşar elanlar

Orta qiymət hesablayın

Diler və özəl satıcı fərqi (10-15%)

Danışıq Strategiyası

1. Problemləri siyahıya alın: Təmir lazımdır

2. Qiymət endirmə: 10-20% (realistik)

3. Nağd ödəniş üstünlüyü: Satıcı daha çevik olar

Son Qiymət Təklifi

Nümunə:

Tələb olunan: 20,000 AZN

Problemlər: Təkərlər (500), Əyləc (300), Boya (1,000)

- Təklifiniz: 18,200 AZN (nağd)

Fırıldaqlardan Qorunma

1. Kilometraj Fırıldağı

Azərbaycanda geniş yayılmış!

Əlamətlər:

Sükan, pedal, oturacaq aşınması kilometrajla uyğun deyil

Servis tarixçəsi yoxdur

Qiymət bazardan aşağıdır

Yoxlama:

Servis kitabçası

OBD data (bəzi avtomobillər saxlayır)

CarFax (xaricdən gələn avtomobillər)

2. Qəza Gizlədilməsi

Yoxlama:

Paint meter

Boşluqlar (gaps)

Yeni hissələr (farlar, radiator)

3. "Fresh Import" Yalançılığı

VIN decoder ilə yoxlayın

İstehsal ili vs. idxal ili

4. "Bir Sahibli" Yalan

Qeydiyyat tarixçəsi (ASAN xidmət)

Çoxlu sahib = problemli avtomobil?

Alqı-Satqı Prosesi

1. Razılıq

Qiymət haqqında razılaşma

Ödəniş şərtləri (nağd/köçürmə)

2. Müqavilə

Alqı-Satqı Müqaviləsi vacibdir!

Məzmun:

Satıcı və alıcı məlumatları

Avtomobil məlumatları (VIN, model, il)

Qiymət

Tarix və imzalar

- Maddə: "Satıcı gizli problemlər üçün məsuliyyət daşıyır" (1 ay)

Notariat: Tövsiyə olunur (50-100 AZN)

3. Ödəniş

- Nağd: Təhlükəsiz yerdə (bank)

- Köçürmə: Qəbz götürün

4. Qeydiyyat

ASAN Xidmət:

Sənədlər: Müqavilə, Texniki Pasport, Şəxsiyyət

Xərc: 200-300 AZN

Müddət: 1-2 saat

5. Sığorta

İcbari (DSMH): 50-100 AZN

Kasko (tövsiyə): 300-1,000 AZN (qiymətdən asılı)

Post-Alış Tövsiyələri

İlk Həftə:

1. Tam texniki baxış: Professional servisdə

2. Yağlar dəyişdirilməli: Motor, ötürücü, diferensial

3. Filtirlər: Hava, yanacaq, salon

4. Əyləc sistemi: Pad, disk, maye

5. Kondisioner: Xətt laylanması və qaz

6. Tənzimləmə: Wheel alignment

Xərc: 500-1,500 AZN (avtomobilədən asılı)

İlk Ay:

Bütün funksiyaları test edin

Problemlər aşkar olarsa: satıcıya müraciət (müqavilə əsasında)

Tez-tez Verilən Suallar

S: Daha ucuz - özəl satıcıdan yoxsa dilerdən?

C: Özəl satıcı 10-15% ucuzdur, lakin diler zəmanət verir (3-6 ay). Yeni alıcılar üçün diler tövsiyə olunur.

S: Qəza olunmuş avtomobil almaq olarmı?

C: Kiçik qəza (boya, far) problemsizdir. Böyük qəza (kuzov, frame) problemlidir - dəyər 30% azalır.

S: Nə qədər kilometraj normaldır?

C: İllik orta: 15,000-20,000 km. 2015 model, 2024-də: 135,000-180,000 km normal.

S: İdxal avtomobil yaxşıdır?

C: Fresh import (təzə idxal) yaxşı ola bilər, lakin:

CarFax yoxlayın

Hüquqi yoxlama (oğurlanmış?)

Sağ sükan problemli (Yaponiya)

S: Kredit ilə almaq olarmı?

C: Bəli, banklar 15-30% illik faizlə kredit verir. Tövsiyə: ilkin ödəniş 30%+, müddət 3 il.

S: Köhnə lüks (Mercedes, BMW) yoxsa yeni budget (Hyundai)?

C: Yeni budget tövsiyə olunur:

Zəmanət

Etibarlılıq

Ucuz təmir

S: Hibrid almağa dəyərmi?

C: İllik 20,000+ km gedənlər üçün əla. Batareya ömrü 10+ il.

Nəticə

İşlənmiş avtomobil almaq böyük qərardır. Tələsməyin, araşdırın, yoxlayın və professional köməyindən istifadə edin.

Son Tövsiyələr:

1. ✅ Büdcə + 15% əlavə xərc

2. ✅ Etibarlı brend seçin (Toyota, Honda, Mazda)

3. ✅ Vizual və texniki yoxlama (OBD, lift)

4. ✅ Sınaq sürüşü MƏCBURİ

5. ✅ Sənəd yoxlaması (VIN, HƏMCRO)

6. ✅ Müqavilə imzalayın (notariat)

7. ✅ İlk həftədə: tam texniki xidmət

Düzgün seçilmiş işlənmiş avtomobil illərlə xidmət edər və sizə xoş anlar bəxş edər!

Professional Kömək

Avtomobil seçimində və OBD diaqnostikasında professional kömək lazımdırsa, bizimlə əlaqə saxlayın. Təcrübəli mütəxəssislərimiz sizə doğru qərar verməyə kömək edəcək!