Qış Təkərləri: Nə Vaxt və Necə Seçməli?

Giriş

Qış aylarında yol təhlükəsizliyinin ən vacib elementi qış təkərləridir. Azərbaycanda, xüsusilə Bakı və ətraf regionlarda, qış şəraitində düzgün təkər seçimi həyati əhəmiyyət kəsb edir. Bu məqalədə qış təkərlərinin xüsusiyyətlərini, seçim meyarlarını və quraşdırma qaydalarını ətraflı nəzərdən keçirəcəyik.

Qış Təkərləri Nədir və Niyə Vacibdir?

Yay və Qış Təkərlərinin Fərqi

Qış təkərləri sadəcə dərin protektorlu təkərlər deyil. Onların kimyəvi tərkibi və dizaynı tamamilə fərqlidir:

Rezin Tərkibi:

- Qış təkərləri 7°C-dən aşağı temperaturda yumşaq və elastik qalır

Yay təkərləri soyuqda sərtləşir və yapışma qabiliyyətini itirir

Xüsusi silika qarışığı buz və qarla daha yaxşı tutumu təmin edir

Protrektor Dizaynı:

Dərin və geniş yivlər (8-10 mm)

Çox sayda lamellar (nazik yarıqlar)

Su, qar və palçığın tez axması üçün dizayn

Yamac və buzda çəkilmə gücü

Statistika: Qış Təkərlərinin Təsiri

Beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki:

- Əyləc məsafəsi 50% qısalır (buzlu yolda)

- Qəza riski 38% azalır qış təkərləri ilə

- Nəzarət və idarəetmə 60% yaxşılaşır

- Su üzərində sürüşmə (aquaplaning) riski minimaldır

Azərbaycanda Qış Təkərlərinin Tətbiqi

Qanunvericilik və Qaydalar

Azərbaycan Respublikasında:

- Qış təkərləri məcburi deyil, lakin tövsiyə olunur

- Bakı-Quba, Bakı-Şamaxı kimi dağlıq marşrutlarda mütləq zəruridir

Polis yoxlamalarında qış şəraitində yay təkərləri ilə hərəkət cərimə edilə bilər

Sığorta şirkətləri qış qəzalarında yay təkərlərini nəzərə alır

İqlim Xüsusiyyətləri

Bakı və Abşeron:

Noyabr-Mart: mülayim qış (+2°C / +12°C)

Qış təkərləri tövsiyə edilir, xüsusilə yağışlı günlərdə

Gecə şaxtaları: buz təhlükəsi

Şəki, Qəbələ, Qusar:

Oktyabr-Aprel: şiddətli qış (-10°C / +5°C)

Qış təkərləri MÜTLƏQdir

Qar və buz daimi

Gəncə, Lənkəran:

Noyabr-Mart: mülayim, lakin yağışlı

Qış təkərləri faydalıdır

Qış Təkərlərinin Növləri

1. Studded (Tırtıllı) Təkərlər

Xüsusiyyətləri:

Metal sancaqlar (studs) buz üzərində güclü tutum

Buzlu və sürüşkən yollarda ən yaxşı performans

Səs-küylüdür

Üstünlükləri:

Buzda mükəmməl əyləc

Yamacda çəkilmə gücü

Sürüşkən səthlərdə stabillik

Çatışmazlıqları:

Asfaltı zədələyir

Səs-küy (70-75 dB)

Bəzi Avropa ölkələrində qadağandır

Quru yolda əyləc məsafəsi uzanır

Daha bahalı

Kimin üçün uyğundur:

Dağlıq bölgələrdə yaşayanlar

Tez-tez qarlı-buzlu yollarda hərəkət edənlər

Şəki, Qusar, Quba, İsmayıllı sakinləri

2. Studless (Tırtılsız) Təkərlər

Xüsusiyyətləri:

Metal sancaq yoxdur

Xüsusi rezin tərkibi və protrektor dizaynı

Sakit və rahat

Üstünlükləri:

Sakit sürüş

Quru və yaş asfaltda yaxşı performans

Daha uzunömürlü

Yanacaq sərfiyyatı azdır

Şəhər istifadəsi üçün ideal

Çatışmazlıqları:

Buzda studded təkərlərdən geri qalır

Çox sürüşkən yerlərdə zəif

Kimin üçün uyğundur:

Bakı və Abşeron sakinləri

Əsasən şəhər içində sürənlər

Yanacaq qənaəti istəyənlər

Sakit sürüş təcrübəsi istəyənlər

3. All-Season (4 Fəsil) Təkərlər

Xüsusiyyətləri:

Yay və qış təkərlərinin ortası

Universal istifadə

Mülayim iqlimlər üçün

Üstünlükləri:

İl boyu istifadə

Təkər dəyişməyə ehtiyac yoxdur

Orta qiymət

Çatışmazlıqları:

Qışda qış təkərlərindən zəif

Yayda yay təkərlərindən zəif

Ekstrem şəraitdə kifayət etmir

Kimin üçün uyğundur:

Cənub regionlar (Lənkəran, Astara)

Az gedənlər

Büdcə məhdudiyyəti olanlar

Qış Təkərlərini Necə Seçmək Olar?

1. Ölçü (Size)

Avtomobilin qapı çərçivəsindəki stikerdə və ya istifadə təlimatında göstərilir.

Nümunə: 205/55 R16 91H

- 205 - Təkərin eni (mm)

- 55 - Profil hündürlüyü (enin faizi)

- R - Radial konstruksiya

- 16 - Disk diametri (düym)

- 91 - Yük indeksi

- H - Sürət indeksi

ÖNƏMLİ: Qış təkərlərində bir ölçü kiçik (misal: 195/60 R16 əvəzinə 185/65 R15) seçmək olar - bu daha iqtisadi və effektivdir.

2. Protrektor Dərinliyi

- Yeni təkər: 8-10 mm

- Minimum qanuni: 1.6 mm

- Tövsiyə olunan minimum: 4 mm

- İdeal: 6+ mm

3. İstehsal Tarixi

Təkərin kənarında DOT kodu var. Nümunə: DOT XXXX 2319

- 23 - həftə

- 19 - il (2019)

QAYDALAR:

✅ 3 ildən yeni təkər seçin

❌ 6 ildən köhnə təkər almayın

❌ 10+ illik təkərlər təhlükəlidir

4. Yük və Sürət İndeksi

Yük İndeksi (Load Index):

İndeksMaksimum Yük88560 kg91615 kg94670 kg97730 kg

Sürət İndeksi:

İndeksMaksimum SürətQ160 km/sT190 km/sH210 km/sV240 km/s

Qış təkərləri üçün ən çox: Q, T, H

5. Simvollar və Sertifikatlar

- 3PMSF (Three Peak Mountain Snowflake): Dağ və qar simvolu - əsl qış təkəri

- M+S (Mud + Snow): Palçıq və qar, lakin əsl qış təkəri DEYİL

- E işarəsi: Avropa standartına uyğundur

Ən Yaxşı Qış Təkərləri Brendləri

Premium Klass

1. Nokian Hakkapeliitta (Finlandiya)

- Ən yaxşı buz performansı

- Qiymət: 200-350 AZN/təkər

- Tövsiyə: Studded R3, Studless R5

2. Michelin X-Ice (Fransa)

- Uzun ömür, səssiz

- Qiymət: 180-320 AZN/təkər

- Tövsiyə: X-Ice North 4, X-Ice Snow

3. Continental WinterContact (Almaniya)

- Balanslaşdırılmış performans

- Qiymət: 170-300 AZN/təkər

- Tövsiyə: WinterContact TS 870

4. Bridgestone Blizzak (Yaponiya)

- Buz texnologiyası

- Qiymət: 160-290 AZN/təkər

- Tövsiyə: Blizzak VRX2

Orta Klass

1. Goodyear UltraGrip (ABŞ)

- Qiymət/keyfiyyət balansı

- Qiymət: 120-220 AZN/təkər

2. Pirelli Winter Sottozero (İtaliya)

- İdman xarakterli

- Qiymət: 140-240 AZN/təkər

3. Hankook Winter i*cept (Cənubi Koreya)

- Yaxşı qiymət

- Qiymət: 100-180 AZN/təkər

Büdcə Klass

1. Nordman (Nokian-ın alt brendi) - 80-140 AZN

2. Viatti (Rusiya) - 70-120 AZN

3. Kama (Rusiya) - 60-100 AZN

4. Invovic (Çin) - 50-90 AZN

Azərbaycanda Populyar Seçimlər

- Bakı üçün: Michelin X-Ice, Continental WinterContact

- Dağlıq bölgələr: Nokian Hakkapeliitta studded

- Büdcə: Nordman, Hankook

Qış Təkərlərini Nə Vaxt Quraşdırmalı?

Temperatur Qaydası

Qızıl Qayda: Orta gündəlik temperatur +7°C-dən aşağı düşdükdə qış təkərləri quraşdırın.

Azərbaycan üçün Təqvim

RegionQuraşdırmaSökümBakı15 Noyabr15 MartGəncə1 Noyabr31 MartŞəki, Qəbələ15 Oktyabr15 AprelLənkəran1 Dekabr1 Mart

QEYD: Temperaturu izləyin və erkən quraşdırın. Son anda təkər tapmaq çətin ola bilər!

Qış Təkərləri ilə Sürüş Məsləhətləri

Əyləcləmə Texnikası

1. Tədricən əyləcləyin - ani əyləc blokajaya səbəb olur

2. ABS-ə etibar edin - müasir sistemlər öz işini görür

3. Məsafəni 2x artırın - qışda əyləc məsafəsi uzanır

4. Motor əyləcindən istifadə - eniş və buzda

Sürüş Tərzi

- Yavaş sürət: Qanuni limitdən 20% aşağı

- Hamar hərəkətlər: Kəskin dönüş və manevr etməyin

- Görüş məsafəsi: Hər zaman əyləcləmə məsafəsindən uzun

- Yamac: Aşağı sürət və motor əyləci

ESP və Elektronika

- ESP-ni AÇIQ saxlayın (yalnız çox dərin qarda bağlayın)

- ABS normal işləyir - vibrasiya və səs qorxutmasın

- Traction Control: Qardan çıxanda bağlayın

Təkər Saxlanması və Qulluğu

Mövsümdən Kənar Saxlama

Düzgün Saxlama:

1. Təkərləri yuyun və qurudun

2. Şiş və zədələri yoxlayın

3. Hava təzyiqini 0.5 bar artırın

4. Sərin, quru, qaranlıq yerdə

5. Disksiz təkərlər: şaquli asın və ya yığın (30 gündən bir çevirin)

6. Diskli təkərlər: üfüqi yığın və ya asın

SEXLƏMƏYİN:

Günəş altında

Nəm yerdə

Benzin, yağ yaxınlığında

6 aydan çox yığın şəklində (çevirmədən)

Hava Təzyiqi

- Yoxlama tezliyi: Hər 2 həftədə

- Qış norması: +0.2 bar (soyuqda təzyiq düşür)

- Bütün 4 təkər: eyni təzyiq

Balanslaşdırma və Tənzimləmə

- Balanslaşdırma: Hər quraşdırmada

- Tənzimləmə (alignment): İldə 1 dəfə və ya zədədən sonra

- Rotasiya: 8,000-10,000 km-də

Tez-tez Verilən Suallar

S: 2 təkəri qış, 2-ni yay qoysam olarmı?

C: XEY R! ÇOX TƏHLÜKƏLİDİR! Avtomobil nəzarətdən çıxar. Ya 4-nü qış, ya 4-nü yay.

S: Ön təkərlərə qış, arxaya yay qoysam?

C: QƏTI YOLVERILMƏZ! Arxa ox sürüşər və fırlanma baş verər.

S: Yalnız 2 ədəd qış təkərim var, hara qoyum?

C: Mütləq ARXA OXA. Lakin 4 təkər qış ən təhlükəsizdir.

S: Keçən ilin təkərlərini istifadə edə bilərəm?

C: Bəli, əgər:

Protrektor dərinliyi 4+ mm

Çat və şiş yoxdur

6 ildən köhnə deyil

S: Qış təkərləri ilə yayda getsəm nə olar?

C: İstidə tez köhnələr (2x sürətlə), əyləc məsafəsi uzanır, yanacaq sərfi artır. Tövsiyə edilmir!

S: Studded təkərləri nə zaman söküm?

C: Temperatur stabil +7°C-dən yuxarı olduqda (Mart-Aprel).

S: Qış təkərlərinin ömrü nə qədərdir?

C:

- Studded: 4-5 mövsüm (30,000-40,000 km)

- Studless: 5-6 mövsüm (40,000-50,000 km)

- Saxlama şəraitindən asılıdır

Nəticə

Qış təkərləri lüks deyil, həyat təminatıdır. Azərbaycanda, xüsusilə dağlıq və şimal bölgələrində, qış təkərləri mütləqdir. Düzgün seçim və vaxtında quraşdırma sizin və ailəni zin təhlükəsizliyini təmin edir.

Əsas Qaydalar:

1. ✅ 4 təkərin hamısı qış təkəri olmalıdır

2. ✅ Temperatur +7°C-dən aşağı - qış təkəri quraşdırın

3. ✅ Premium brendlər uzunömürlü və təhlükəsizdir

4. ✅ Protrektor dərinliyi minimum 4 mm

5. ✅ Hava təzyiqini tez-tez yoxlayın

6. ✅ Sürüş tərzinizi qış şəraitinə uyğunlaşdırın

Professional Kömək

Qış təkərləri seçimi və quraşdırma xidməti üçün bizimlə əlaqə saxlayın. Təcrübəli mütəxəssislərimiz sizə kömək etməyə hazırdır!